Vernieuwd Handelingsprotocol Veilig Thuis vanaf 1 juli 2026 van kracht:
Eén helder en bindend kader voor alle 25 Veilig Thuis organisaties.
Veilig Thuis is het landelijk advies- en meldpunt voor (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling. Veilig Thuis vervult een wettelijke taak zoals vastgelegd in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). De manier waarop Veilig Thuis deze taak uitvoert, is vastgesteld in het Handelingsprotocol. Per 1 juli 2026 werkt Veilig Thuis volgens het vernieuwde Handelingsprotocol. Dit protocol beschrijft hoe Veilig Thuis haar wettelijke taken uitvoert en vormt het landelijke kader voor de werkwijze van alle 25 Veilig Thuis-organisaties.
Het vernieuwde Handelingsprotocol 2026 is een belangrijke stap in de doorontwikkeling van de werkwijze van Veilig Thuis. Met deze doorontwikkeling wordt de werkwijze van Veilig Thuis verder verduidelijkt en geactualiseerd. Het protocol biedt duidelijkheid voor adviesvragers, melders, directbetrokkenen en samenwerkingspartners over wat zij van Veilig Thuis kunnen verwachten. Belangrijke vernieuwingen zijn onder andere de versterking van de positie van het kind, een meer bindende beschrijving van de werkwijze en de introductie van de nieuwe mantelzorgcheck.
Hoewel het fundament van het werkproces onveranderd blijft en de dienstverlening hetzelfde blijft, was een actualisatie van het protocol noodzakelijk. Nieuwe inzichten, verduidelijkingen van werkprocessen en recente jurisprudentie vroegen om een aangescherpt document. Het vernieuwde protocol is ontwikkeld met inbreng vanuit alle Veilig Thuis-organisaties en sluit aan bij actuele wetgeving, jurisprudentie en ontwikkelingen van het Toekomstscenario.
De doorontwikkeling van het handelingsprotocol vindt gefaseerd plaats. De invoering van het Handelingsprotocol 2026 markeert de eerste fase. In 2027 volgt een tweede fase van de doorontwikkeling, waarin verdere aanscherpingen en aanvullingen worden uitgewerkt op basis van nieuwe inzichten, ervaringen uit de praktijk en landelijke ontwikkelingen.
Wat blijft hetzelfde
De wettelijke taken van Veilig Thuis en de kern van het werkproces blijven ongewijzigd. Het vernieuwde protocol verduidelijkt en versterkt de bestaande werkwijze, zodat deze nog eenduidiger wordt toegepast binnen alle 25 Veilig Thuis-organisaties.
De belangrijkste wijzigingen
– De status van het handelingsprotocol van richtlijn naar meer bindende werkwijze: waar de 2019-versie fungeerde als een richtlijn, is het Handelingsprotocol 2026 meer bindend. Dit betekent minder ruimte voor interpretatie en meer uniformiteit in het handelen van Veilig Thuis. Afwijken van het protocol is nog steeds mogelijk ten behoeve van maatwerk, mits dit duidelijk wordt onderbouwd.
– Privacy als basis: Het privacyreglement Veilig Thuis is nu benoemd als integraal onderdeel van het Handelingsprotocol, wat het belang van zorgvuldige gegevensverwerking onderstreept.
– Partnerschap: In de samenwerking met ketenpartners en directbetrokkenen legt het nieuwe protocol een sterkere nadruk op partnerschap. Er wordt oplossingsgericht samengewerkt met directbetrokkenen, waarbij wordt aangesloten bij hun krachten en die van hun sociale netwerk.
Voor minderjarigen zijn de uitgangspunten aangescherpt in lijn met de Internationale Rechten van het Kind:
• Kinderen vanaf vier jaar worden gesproken door Veilig Thuis.
• Kinderen jonger dan vier jaar worden in ieder geval gezien.
• Gesprekken met kinderen vinden plaats zonder aanwezigheid van ouders, al worden ouders bij voorkeur wel vooraf geïnformeerd, tenzij de veiligheid van het kind in het geding is.
Introductie Mantelzorgcheck: Naast de reeds bekende Kindcheck, introduceert Veilig Thuis de verplichte Mantelzorgcheck. Dit houdt in dat professionals bij volwassenen met ernstige problemen nu ook moeten controleren of de zorgsituatie veilig is, of er mogelijk sprake is van overbelaste mantelzorg, indien kwetsbare gezinsleden hierdoor risico lopen op mishandeling of geweld.
Overige belangrijke wijzigingen: Het vernieuwde protocol bevat tevens:
• Langere bewaartermijnen: De bewaartermijn voor dossiers na een melding is vastgesteld op 20 jaar (voorheen 15 jaar).
• Hoor en wederhoor: Directbetrokkenen krijgen explicieter de ruimte om hun visie te geven en feitelijke onjuistheden in verslagen te corrigeren.
|• Dossiervorming: Voor het vastleggen van diagnoses en rapporten van externe deskundigen is in het vervolg expliciete toestemming nodig van de betreffende deskundige.
Met deze eerste fase van de doorontwikkeling legt Veilig Thuis een stevig, gedeeld kader neer. Dat maakt onze werkwijze helder, ondersteunt professionals in de keten en draagt bij aan een nog betere samenwerking rond veiligheid in gezinnen. De verdere doorontwikkeling in 2027 bouwt hierop voort.